در راستای آیات شریفه: "واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لاتفرقو" ، "وامرهم شورا بینهم" ، آقای مهدی صادقی تهرانی فرزند وسطای مرحوم آیت الله دکتر محمد صادقی تهرانی که قسمت علمی جامعة علوم القرآن را بر عهده دارد و نیز شاگردان و محبین مؤسسه جامعة علوم القرآن که در سایت شفاسنتر از آن یاد شده، می کوشند تا انقلاب قرآنی ایجاد شده در عصر زندگی مرحوم را با فرهنگ سازی و ادامه تعلیمات قرآنی بطرف یک بیداری قرآنی جهان شمول برسانند.

محمود مردانی | ما هو الإرتباط "الميتة و الدم و الحم الخنزير" و إكمال الدين و إتمام النعمة

ما هو الإرتباط "الميتة و الدم و الحم الخنزير" و إكمال الدين و إتمام النعمة
في أية (الأنعام : 3)


الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على سيدنا و نبينا محمد و آله الاطهار من الآن إلى قيام يوم الدين .
أما بعد ، يقول الله تعالى في آية (الأنعام : 3) :
"حرمت عليكم الميتة و الدم و لحم الخنزير و أهل لغير الله به و المنخنقة و الموقوذة و المتردية و النطيحة و مآ أكل السبع إلا ما ذكيتم و ما ذبح على النصب و أن تستقسموا بالأزلام ذلم فسق يئس الذين كفروا من دينكم فلا تخشوهم و اخشون اليوم أكملت لكم دينكم و أتممت عليكم نعمتي و رضيت لكم الإسلام دينا فمن اضطر في مخمصة غير متجانف لأثم فإن الله غفور رحيم"
هنا سؤال مهم حول هذه الآية الكريمة و هو :
ما هو الإرتباط بين حرمة "الميتة و الدم و لحم الخنزير و ..." و "اليوم يئس الذين كفروا من دينكم فال تخشوهم و اخشون اليوم أكملت لكم دينكم و أتممت عليكم نعمتي و رضيت لكم الإسلام دينا" ؟
اولا : نقول بأن هناك ارتباط وثيق بين صدر الآية و ذيلها ، بتعبير آخر أن الآية الشريفة إذ تقول : "حرمت عليكم الميتة و الدم و لحم الخنزير ..." فهي في الحقيقة تتكم عن قضية اكمال الدين و اتمام النعمة و دليلنا قوله تعالى : "ذلكم فسق" .
أما كيفية ارتباط قوله تعالى : "ذلكم فسق" بحرمة الميتة و الدم و ما شابه ذلك و قضية اكمال الدين و اتمام النعمة فبيانه :
أن سر ذلك موجود في معنى "فسق" .
و نحن نعلم بأن "القرآن يفسر تعضه بعضا" فلذلك نلجاء إلى القرآن الكريم الذي هو يفسر و يترجم لنا معنى كلمة "فسق" .
كلمة "فسق" وردت في القرآن ثلاث مرات :
الأولى : في الآية التي نحن بصدد البحث حولها يعني آية (المائدة : 3) .
الثانية : آية : "و لا تأكلوا مما لم يذكر اسم الله عليه و إنه لفسق و إن الشيطان ليوحون إلى أوليآئهم ليجادلوكم و إن أطعتموهم إنكم لمشركون" (الأنعام : 121) .
و الآية الثالثة : هي قوله تعالى : "قل لا أجد في ما أوحى إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فإنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ و لا عاد فإن ربك غفور رحيم" (الأنعام 145) .
و من خلال هذه الآيات نعلم :
اولا : أن المراد و المقصود من "الميتة و الدم و لحم الخنزير و ..." ليس خصوص مأكول اللحم فقط ، بل لها معنى آخر أيضا ، و يدل على ذلك :
الف : أنه ليس هناك علاقة و ارتباط بين حرمة أكل الميتة و الدم و لحم الخنزير و ... و اكمال الدين و اتمام النعمة و ... إن كان المراد من القول : "حرمت عليكم الميتة و الدم و لحم الخنزير و ..." مأكول اللحم ، رغم أنه آية (المائدة : 3) مدنية ، و قد نزلت قبل سورة الأنعام االتي حرمت الموارد ، و كما نعلم فإن سورة الأنعام مكية ، و عليه لا معنى لوجود قوله تعالى : "اليوم أكملت لكم دينكم" إلا إن كان ل "الميتة و الدم و لحم الخنزير و ..." معنى آخر .
ب : يقول الله تعالى في آية (الأنعام : 121) : "و لا تأكلوا مما لم يذكر اسم الله عليه و إنه لفسق و إن الشياطين لنوحون إلى أوليائهم ليجادلوكم و إن أطعتموهم إنكم لمشركون" .
فإذا قلنا بأن المراد و المقصود "مما لم يذكر اسم الله عليه" خصوص مأكول اللحم تفقد الآية الكريمة هذا الارتباط بين صدرها و وسطها و ذيلها ، لأن صدر الآية تتكلم عن الأكل و اللحوم ، و وسط الآية تتحدث عن وحي الشياطين إلى أوليائهم ، و ذيل الآية تقول : بأن اتباع الشياطين يجر إلى الشرك بالله سبحانه و تعالى .
ج : و أما آية (الأنعام : 145) : "قل لا أجد في ما أوحي إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فأنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ و لا عاد فإن ربك غفور رحيم" .

و الحمد لله رب العالمين
و الصلاة و السلام على محمد و آله
د . محمود – مرداني
بيروت - لبنان
13 . 5 . 2012

پیش گفتار

آغاز میکنم با نام و یاد آن آغازگری که آغازکننده آغاز است و بی آغاز او نه آغازی است و نه انجامی .

ستایش آن پدید آورنده ای که پدیدآورنده ای که پدید آورنده هر هر پدیده ای است ، پدیدآورنده ای که بر آنکه پدیده ای بوده باشد پدید آورد و جهانی سراسر علم و حکمت و رحمت و زیبایی را پدید آورد .

و درود بی پایان بر گل سرسبد پدیده ها محمد مصطفی(ع) وخاندان گرامیش (ع) که همه پدیده ها تفیل وجود آن ستارگان آسمان علم و تقوا و هدایت پدید آمده است .

و سپاس آن آغازگر بی نظیر بی بدیل را که این توفیق را بر این کمترین داد که در دست گرفته و پیرامون آغاز پدیده ها نوشتن آغاز نموده و ترسیمگر جلوه ای دلکش و زیبای آن  زیبا آفرین باشد و به پیشگاه اندیشمندان زیبا دوست حکمت مدار تقدیم نماید .

موضوع مورد بحث

آنچه که در این نوشتار از نظر خواننگان گرامی میگذرد این است که ماده اولیه از چه چیزی پدید آمده است ؟

اما پیش از ورود به بحث لازم است که بدانیم مراد از ماده اولیه چیست؟

همه میدانیم که پیش از پدید آمدن هر پدیده ای خدای متعال بود و جز او هیچ نبود ، او بود و دیگر هیچ ، نه چیزی بود و نه کسی (پاورقی- ما برآن باوریم که هیچ حقیقتی جز ذات اقدس الهی قدیم و ازلی نبوده و اعتقادی به قدم فیض نداشته و نداریم که البته در این خصوص مباحث بسیاری هست که به یاری حق در جای خود بیان خواهد شد . ) و آنحضرت چیزی را برای اولین بار بقدرت بی انتهایش پدید آورد که ازآن پدیده نخستین دیگر پدیده ها را پدید آورد .

حال سوال اینجاست که این پدیده و این نخستین آفریده حضرت حق از چه چیزی پدید آمده است ؟ زیرا در آن هنگام و هنگامه جز ذات اقدس الهی چیز دیگری نبود ، سوالی که هزاران سال است افکار اندیشمندان و فلاسفه و متفکرین عالم را بخود مشغول داششته و از عهد فلاسفه یونان این سوال مطرح بوده و در عهد معصومین (ع) نیز مطرح میشده و از حظ عالم علم و دانش این سوال از ایشان (ع) پرسیده شده و آن بزرگواران (ع) بدین سوال پاسخ گفته اند و پاسخ آنان (ع) بدست ما رسیده است .

براستی این ماده نخستین که مادر همه دیگر پدیده ها میباشد از چه چیزی پدید آمده است ؟

همه میدانیم که هر چیزی از چیزی پدید میآید و در آن هنگام که خدا بود و جز او چیزی نبود این ماده اولیه از چه چیزی پدید آمد ؟

آیا این ماده اولیه از عدم و نیستی زاده شده است ؟ ویا اینکه از ذات اقدس الهی پدید آمده است ؟

آیا غیر از این دو احتمال ، احتمال دیگری هم در میان هست؟ و اگر احتمال دیگری هست ، آن احتمال چیست و کدام است ؟

دسته ای از دانشمندان ونظریه پردازان احتمال نخست را برگزیده و چنین گفته و میگویند که خدای قادر و توانا با قدرت بی انتهایش ماده اولیه را از عدم پدید آورده و از پس پرده نیستی و عدم بیرونش آورده  و بدین ترتیب هستی را از نیستی پدید آورده است .

و دسته دیگر از این فرزانگان پرآوازه نظریه دوم و احتمال دیگر را اختیار نموده و چنین گفته اند که خدای منان هستی را از ذات خویش پدید آورده و آفریده است ولی نه بصورت مستقیم و مباشر ، بلکه با واسطه ، و هریک نظریه دیگری را باطل نموده و از میان برداشته اند ، درحالی که قرآن و رسول قرآن (ص) و خاندان پاکش (ع) هر دو احتمال و نظریه را از میان برداشته  رای دیگری را به میان گذارده  و راه حلی قطعی برای این مشکل و معضل علمی بدستمان  داده و مشکل را از ریشه و از بیخ و بن کنده اند ، و ما نیز بر همان باور برده و در سدد بیان و توضیح و تشریح این نظریه سوم هستیم ، چنانچه آن مرد شامی خدمت امام باقر (ع) رسیده و عرضه داشت :"آمده ام تا از مسأله ای سؤال کنم که کسی را نیافتم تا (پاسخ صحیحی بدان داده ) و تفسیر روشنی را بیان نموده باشد ، از سه گروه از مردم سؤال نمودم و هر یک بنحوی پاسخ دادند و هر پاسخ با دیگری تفاوت داشت ."  امام باقر (ع) فرمودند:"و آن سؤال چیست ؟ " مرد شامی عرضه داشت :"اولین پدیده ای که خدا از آن پدیده های دیگر را آفرید کدام است ؟ بدرستی که برخی از آنانی که این سؤال را پرسیدم گفتند : که قدرت میباشد و بعضی دیگر گفتند که علم است و گروهی دیگر پاسخ دادند که روح میباشد".

امام باقر (ع) فرمودند:" آنها چیزی نگفته اند ( یعنی پاسخ صحیحی نداده اند ) با خبرت سازم ، براستی که خدایی که یادش بلند مرتبه میباشد ، بود و غیر او چیزی نبود ، او عزیز (و شکست ناپذیر ) بود ، بدرستی که او پیش از عزتش بود و این سخن اوست که میفرماید: پاک و منزه است پروردگار تو که پرورش دهنده عزت بوده و از آنچه که وصف میکنند پاک و منزه میباشد ، و او آفریننده بود و آفریده ای نبود ، و نخستین چیزی که از پدیده هایش آفرید که همه پدیده ها از آن پدید آمده ماء میباشد ( ماء در اینجا به معنای آب نیست بلکه مراد ماده ای چون آب روان میباشد چنانچه عرب به هر ماده روانی ماء میگوید و این همان ماده ای است که همه چیز حتی آب نیز ازآن پدید آمده است ) ".

سپس آن مرد شامی پرسید :"آن چیز را از چیزی پدید آورد ، یا از عدم ؟" حضرت پاسخ دادند :"او آن چیز را نه از چیزی که پیشتر بوده باشد پدید آورد ، اگر او ( یعنی خدای متعال ) آن چیز را ( یعنی ماده اولیه و ماء را ) از چیزی میآفرید ( این آفرینش چیزی ازدیگر ) برایش نهایت نبوده ( و تسلسل پیش میآمد ) و میباید دایما چیزی با خدا میبود در حالی که خدا بود و چیزی با او نبود ، سپس چیزی را آفرید که همه چیز از او بوده و آن چیز همان ماء میباشد."

خبرنامه علوم قرآن

دریافت آخرین اخبار و آپدیت های سایت:

پایگاه های مرتبط

فرقان شفاسنتر

پل های ارتباطی

  • آدرس دفتر قم:
    ایران - قم - بلوار محمد امین (ص) بین کوچه 11 و 13
  • تلفن های تماس:
    02532930344
    09127553030
    09124553030
  • سامانه پیام کوتاه:
    10009127553030
  • پست الکترونیک:
    این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید